Schermtijd heeft negatieve effecten heeft op ons concentratievermogen. Ook de taalontwikkeling bij jongere generaties lijdt onder de digitale cultuur. Het kinderbrein is eigenlijk niet gemaakt om op de tablet te zitten. “Een kind dat opgroeit achter de tablet zal ook de gevolgen dragen op gebied van creativiteit en fantasie.”
Kinderen kijken al op heel jonge leeftijd naar schermen. Die overprikkeling heeft gevolgen voor het groeiende brein. Creativiteit en verbeeldingskracht lijken kwaliteiten die onlosmakelijk bij het kind-zijn horen, maar de ontwikkeling daarvan kan enorme schade ondervinden door het schermgebruik.
“Dat komt omdat er geen interactie met het scherm is”, licht psychologe Anne Smeyers toe, “Negen van de tien keer staren kinderen gewoon naar het beeld, terwijl die interactie en zintuiglijkheid net zo belangrijk zijn.”
Onderzoek toont aan dat kinderen veel sneller leren wanneer ze interactief met iets bezig zijn. Dezelfde regel geldt voor de ontwikkeling van creativiteit. Als kinderen samen kijken of ouders een spel meespelen, zorgt die wisselwerking tot veel betere groei.
“Ook het motorische aspect is belangrijk”, gaat Smeyers verder, “Een kind moet een blokje langs alle kanten kunnen bekijken en voelen om ruimtelijk inzicht te ontwikkelen. Dat gaat verloren als het op een scherm blokjes verschuift.”
Om de verbeelding te kunnen voeden, moeten kinderen dus fysiek hun omgeving kunnen ontdekken. De repetitieve motorische processen stimuleren niet alleen de fantasie, ze zorgen ook dat kinderen fijne motoriek oefenen, wat het lichaam later ook ten goede komt.
Opnieuw een pen leren vasthouden
Door het constante gebruik van touchscreens moeten steeds meer kinderen in de kleuterklas opnieuw aanleren hoe ze iets vasthouden. Ook dingen zoals binnen de lijntjes kleuren, wat de tablet vaak voor het kind doet, moeten kinderen opnieuw leren begrijpen. Dat soort taferelen deed Mario Olivieri, jonge vader, twee keer nadenken bij de opvoeding van zijn kind.
“Mijn vriendin is kleuterjuf, en maakt dat dus echt mee”, begint Olivieri, “Daarom hadden we al vroeg besloten ons kind schermvrij te houden tot hij één jaar oud was. Ook nu letten we nog op aan hoeveel we hem blootstellen.”
De eerste duizend dagen vanaf de verwekking zijn de belangrijkste voor de ontwikkeling voor een kind, en men raadt aan gedurende die periode zo weinig mogelijk schermtijd te geven. Het is de fase waarin het brein het kwetsbaarst is, maar ook de meeste connecties aanmaakt.
“Ons kind is nu wat ouder, we laten hem af en toe wat tv kijken”, gaat Olivieri verder, “Maar hij blijft er niet zo lang door gefascineerd, hij gaat liever terug met de blokken spelen. Daar ben ik wel blij om.”
Schermtijd hoeft niet negatief te zijn
Schermen lijken dus bijna volledig uit den boze. Maar dat hoeft niet. Er kunnen ook pluspunten zijn: sommige programma’s en apps zijn ontwikkeld om kleine kinderen te helpen ontwikkelen en te stimuleren in plaats van afstompen.
“Denk aan Tik Tak of Nijntje” duidt Smeyers. “Traag, zonder felle kleuren en met genoeg ademruimte. Als ze wat ouder zijn, zijn er ook zeker videospelletjes die het kind probleemoplossend doen denken, wat zeer goed kan zijn voor het creatieve proces. Jongeren kunnen ook online in groepsverband spelen, wat ook nog goed is voor interactie.”
Schermtijd met positieve invloed op creativiteit kan dus zeker, maar het is belangrijk te kunnen doseren. In deze digitale cultuur worden de breinen van kinderen en jongeren constant geprikkeld.
“Het is belangrijk om rustpunten te vinden”, voegt Meyers toe, “Kinderen zelf denken die rust vaak in hun schermtijd te vinden, maar dat is een vals gevoel van ontspanning. Het brein bereikt echte rust pas als er geen scherm is dat informatie afvuurt.”
Daar komt de rol van de ouders weer bij kijken, die vroeg de juiste grenzen moeten kunnen stellen en model moeten kunnen staan voor hun kind.
“Je kan de tablet van je kind niet afpakken om daarna zelf verder te scrollen.” besluit Meyers.
