De auto blijkt steeds minder aantrekkelijk voor jongeren. De elektrische fiets als vervanger, uitstelgedrag en het gevaar van het verkeer. Het zijn drie voorbeelden van factoren in de aanhoudende trend van jongeren die steeds minder voor een rijbewijs gaan.
Er zijn steeds minder 18-jarige jongeren die voor hun rijbewijs gaan. FOD Mobiliteit gaf eerder dit jaar cijfers vrij waaruit blijkt dat nog maar 66.000 Vlamingen in 2024 een rijbewijs B haalden. In vergelijking met een decennium geleden zijn er dat bijna 10.000 minder. Dat komt vooral omdat veel jongeren niet of later voor hun rijbewijs gaan. “Dat verschil is heel merkbaar en heeft verschillende redenen”, legt Yannick Jordens uit, directrice van een Limburgse rijschool, uit.
“Toen ik begon met lesgeven, waren 80% van de kandidaten die we kregen 18 jaar. Ondertussen maken 18-jarigen nog maar twintig procent uit van de kandidaten die zich aanmelden”, vertelt Jordens.
“Ze stellen het langer uit, omdat ze geen motivatie hebben om het te halen. Fietsen is een pak minder zwaar geworden sinds de komst van de elektrische fietsen. Ouders rijden hun kinderen ook veel meer rond in vergelijking met vroeger.”
Uitstelgedrag is dus een grote factor. Later dringt de nood aan een rijbewijs zich terug op, en gebeurt een gedeeltelijke inhaalbeweging.
“Dat gebeurt bijvoorbeeld als ze een job zoeken, of op hun job een auto aangeboden krijgen”, legt Jordens uit, “We merken ook de laatste tijd dat werkgevers zelfs een cursus mee willen sponsoren, om hen te motiveren.”
Sociale druk als remfactor
Ondanks aanvankelijke motivatie, kan de omgeving ervoor zorgen dat jongeren toch afhaken. Ouders met te hoge verwachtingen of leeftijdsgenoten die vlot hun rijbewijzen lijken te halen, kunnen een negatieve toon creëren voor jongeren zodra ze er zelf aan beginnen. Die druk werd Kirsten Vermote te veel.
“Ik heb mijn theorie nog gehaald en begon aan het praktijkgedeelte, maar de druk was enorm”, begint Vermote, “Het moest allemaal heel snel. Het voelde niet meer als een persoonlijke mijlpaal, maar als een verplichting waar ik niet onderuit kon.”
Eenmaal achter het stuur kwam ze in contact met onverantwoord rijgedrag van anderen.
“De verantwoordelijkheid om met gevaarlijke bestuurders te moeten omgaan gaf me een onveilig gevoel en combineerde zich met de sociale druk. Ik voelde me er mentaal helemaal niet oké meer bij en ben uiteindelijk gestopt.”
Verandering van mentaliteit
Ook het profiel van de 18-jarige die al voor het rijbewijs gaat, lijkt veranderd. Het valt Jordens op dat het vaak jongeren zijn die meteen willen gaan werken en niet verder studeren, terwijl studenten een rijbewijs in de studentensteden sneller onnodig vinden.
Afhaken voor of bij een gefaald rijexamen komt ook vaker voor. En daar speelt meer bij mee dan enkel onkunde of strenge leerkrachten. Er is niet enkel een evolutie in de houding van jongeren, maar ook van de ouders. Die motiveerden de jongeren vroeger meer van thuis uit. Ze mochten al eens op de lege parking parkeren en waren daarom vertrouwder met de auto.
“Als nu iemand rijles komt volgen zonder voorkennis van de auto, dan betekent dat letterlijk geen voorkennis”, legt Jordens uit. “Vroeger konden de jongeren die nog nooit gereden hadden negen op tien het rempedaal aanduiden. Nu zien ze het verschil niet meer.”
Zeker die evolutie in de motivatie vindt Jorgens zorgwekkend, zeker in de huidige digitale wereld, waarin uitleg zo online te vinden is.
