Het risico op zelfdoding ligt bij dierenartsen vier keer hoger dan bij de algemene bevolking. Internationaal onderzoek toont aan dat bijna zeven op de tien dierenarten een collega hebben verloren aan zelfmoord. Ook in België stapelen de signalen zich op. Hoge werkdruk, financiële stress en morele waarden duwen steeds meer dierenartsen tot het uiterste.
Uit onderzoek blijkt dat het risico op zelfdoding bij dierenartsen vier keer hoger is dan het gemiddelde. Het Australisch onderzoek, onder leiding van Dr. Nadine Hamilton, toont aan dat bijna 70 procent van de dierenartsen een collega heeft verloren aan zelfmoord. Dat is te wijten aan een te hoge werkdruk, financiële stress en persoonlijke omstandigheden. Christophe Hellemans is al zes jaar dierenarts bij dierenkliniek AniCura in Borsbeek en voorzitter van Jong VeDa (Verenigde Dierenartsen). Hij verloor een oud-studiegenoot in 2023 aan zelfmoord.
“Wat het moeilijk maakt is dat we het vaak niet zien, zelfs niet bij collega’s in een groepspraktijk”, legt Luc Nagels uit , voorzitter van de Orde der dierenartsen. “Dierenartsen kunnen op de werkvloer professioneel blijven en gezond overkomen op mentaal vlak. Je bent zelf doorheen de dag ook druk bezig met de patiënten, daardoor verliezen we het uit het oog om eens te vragen of alles goed gaat.”
Hoge werkdruk
Dierenartsen hebben te maken met een hoge werkdruk. Vandaag de dag meer dan ooit. “Vroeger konden we meer dingen doen, die uiteraard zijn afgesproken met de klant. Er was minder controle van de klant. Toen ik veertig jaar geleden begon, zochten mensen de klachten niet op op het internet.” Mensen die met hun dier naar de dierenarts gaan verwachten dat ze de nieuwste behandelingen krijgen en dat de praktijk is uitgerust met de nieuwste technologieën.
Dat merkt ook Hellemans in de praktijk waar hij werkt. “De mensen komen binnen met hun dier en hebben zelf een diagnose gedaan via het internet. Je moet jezelf meteen verdedigen. In plaats van je eigen vaststellingen te volgen, moet je eerste bewijzen waarom het internet ongelijk heeft.” Zo’n scenario’s kunnen gevolgen hebben voor het vertrouwen tussen de dierenarts en de klant.
Bijna veertig procent van de jonge dierenartsen stopt met werken in een praktijk na drie jaar. Dat komt omdat de werkdruk te hoog is. Ze zetten hun carrière verder in de farmaceutische sector. Hellemans legt uit hoe dat komt. “We doen dit beroep vanuit een intrinsieke motivatie en dat is om de dieren te helpen. Als er geen dankbaarheid is of veel kritiek, weegt het zwaar.” Dat zorgt voor een tekort aan dierenartsen waardoor er weer meer werk op de schouders valt van de dierenartsen die blijven werken in een praktijk.
Bereikbaarheid
Klanten verwachten van dierenartsen dat ze 24/7 beschikbaar zijn. “Wat de stress verhoogt, Is dat we door sociale media continu bereikbaar zijn. Het voelt alsof het werk nooit stopt. Mensen bellen, mailen, sturen berichten of zetten dingen op Facebook. Je weet niet meer wanneer je klaar bent met werken.” Daar komt ook nog bij dat eigenaars geen onderscheid kunnen maken tussen noodgevallen en zaken die een dag kunnen wachten.“Eigenaars kunnen niet inschatten wat dringend is. Je krijgt dan om elf uur ’s avonds telefoon voor een teek of om half twaalf krijg je een bericht dat de oordruppels op zijn.”
“Bij elke consultatie verwachten mensen dat we op het hoogste niveau spelen. We doen snel tien concultaties per dag. Als je dan eens een off-day hebt, kan dat gevolgen hebben. We leggen die druk ook deels onszelf op. We willen de beste hulp geven aan alle patiënten,” vertelt Hellemans.
Financieel plaatje
In dierengeneeskunde speelt geld een grote rol. “Wij hebben geen sociale zekerheid zoals in de humane geneeskunde. Eigenaars zeggen dat we alles mogen doen, maar het eerste waarover ze klagen, zijn de centen”, vertelt Nagels. Over de jaren heen is het beroep dierenarts een kapitaalintensieve sector geworden. “Praktijken moeten echotoestellen hebben en radiografietoestellen. Dat kost een praktijk tienduizenden euro’s en die toestellen gebruiken we soms niet vaak op een dag.”
“Mensen zien een dier meer en meer als een lid van de familie”, legt Hellemans uit. “Als een kind ziek is, gaan ze naar de dokter en betalen ze tussen de vier en zes euro. Daar betalen wij als maatschappij samen voor om die kosten te drukken. Als de hond ziek is, gaan ze ook naar de dokter, maar die kosten worden niet gedrukt door de maatschappij.” Een huisdier hebben is een luxebezit. “Als je de reviews leest, gaat het nog maar amper over de behandeling. Het gaat altijd over geld. We spenderen een vierde van onze tijd aan het praten over geld.”
Arts in Nood
Nagels vertelt over de samenloop van alle factoren. “ Als bij een dierenarts die lijdt onder een hoge werkdruk en financiële stress, is er niet veel extra meer nodig om de emmer te doen overlopen. Het kan op een bepaald moment niet meer.”
Dierenartsen kunnen sinds vorig jaar bellen naar de hulplijn ‘Dierenarts in nood’. Dat is een samenwerking met het project Arts in Nood. De dienst is bedoeld voor dierenartsen met psychische nood.
