Bij jongeren heerst er schrik, kunnen we later nog een huis kopen? Een terechte vraag omdat de woningmarkt al enkele jaren hoge pieken in de huizenprijzen heeft. Kan een jongvolwassene later een huis kopen of is huren dan een betere optie? We zochten het allemaal uit.
Iedereen wil op een bepaald moment in zijn leven, zijn vleugels uitslaan. Voor jongeren lijkt dat steeds lastiger te worden. De woningen zijn te duur of je bent niet tot een sociale woning gerechtigd. Is huren sowieso weggegooid geld of juist slim als jongvolwassene?
Snelle wiskunde
We nemen de proef om de som. De mediaanprijs van de verkochte woonhuizen (gesloten, halfopen en open bebouwingen) lag in 2023 in het Vlaamse Gewest op 328.800 euro. Dit vinden we terug op de website van Statistiek Vlaanderen. Dat betekent dat de helft van de woonhuizen duurder was dan 328.800 euro en de andere helft gelukkig minder duur. Een gigantisch bedrag om als jongere op te hoesten.
Als we even doorgaan op dat gemiddelde en ervan uitgaan dat jongeren niet alles meteen volledig kunnen betalen, zitten we bij een lening van de bank. Banken mogen maar maximum 90% van de waarde van de woning financieren. Toch is het niet enkel de prijs van de woning die je dan moet betalen. Registratierechten, ook wel verkooprechten of registratiebelasting genoemd. Als je voor een nieuwbouwwoning gaat, is het btw in plaats van deze registratierechten. Voor beide gevallen zijn er ook nog notariskosten, deze kost is wettelijk vastgelegd en bedraagt een percentage van de waarde van je woning.
Zo heb je best minstens 20 tot 30% van de waarde van de woning aan eigen middelen nodig. Banken kunnen en mogen dit vragen. Als je dus een woning van 328.000 euro wilt kopen, zit je tussen de 65.600 en 98.400 euro aan eigen centen die je klaar moet hebben staan.
Studeren
Uit cijfers van de internationale economische organisatie OESO blijkt dat maar 32% van de studenten hun bachelordiploma binnen de voorziene drie jaar haalt. Ongeveer 20% doet er een jaartje langer over. De rest doet er nóg langer over of stopt helemaal. Studenten kunnen tegenwoordig moeilijke vakken doorschuiven naar latere jaren. Handig, maar het zorgt er vaak voor dat ze vastlopen of meer tijd nodig hebben. Het Vlaams Parlement probeert dit aan te pakken. Een nieuwe regel zegt dat je pas naar het derde jaar mag als je alle vakken van het eerste jaar hebt gehaald.
Meer tijd nodig bij je studie, dat wilt zeggen dat studenten met een diploma later op de arbeidsmarkt komen en dus ook later pas kunnen sparen. Daardoor zien we dat jongeren later ‘uit huis’ gaan. Tussen de 26- en 27 jaar vertrekt de gemiddelde Belg bij hotel mama. Jongeren willen zeker zijn dat ze genoeg gespaard hebben om op eigen benen te kunnen staan.
Huren
Is huren dan wel een goed idee voor jongeren? Robbe Winters (26), leerkracht secundair onderwijs, is enkele weken geleden uit huis getrokken. Hij besloot om een appartement te huren in Peer, Robbe vertelt ons wat meer: “Ik merkte de laatste tijd dat het stilletjes aan wel tijd werd om mijn vleugels uit te slaan. Niet dat ik het thuis slecht had, totaal niet, maar ik merkte wel dat ik dingen meer en meer op mijn manier wou doen. Ik ben stilaan beginnen rondkijken of er iets in de buurt beschikbaar was en ik heb eigenlijk niet lang moeten zoeken. Op een bepaald moment deed er zich een heel mooie kans voor die zich niet meer zou voordoen, dus heb ik dus besloten om er voor te gaan. Ik had ook wel het gevoel dat ik het financieel wel aankon”, vertelt Winters.
“Jonge mensen staan echt met de rug tegen de muur” – Bart van Elst, erkend vastgoedmakelaar
Uiteindelijk besluit Robbe om te huren, hij vertelt het volgende: “Ik denk dat ik financieel wel in staat was om iets te kopen. Waarschijnlijk was het dan een ouder appartement of huis geweest en mogelijks niet meteen mijn smaak. Momenteel zit ik in een heel modern appartement dat heel goed bij me past en als gevolg zit ik hier dan ook echt op mijn gemak. Als ik bijvoorbeeld een ouder huis zou kopen, zou ik daar precies wat minder tevreden mee zijn. Voor de toekomst wacht ik liever tot ik een partner heb om daar op termijn iets mee te kopen, want met twee heb je veel meer financiële mogelijkheden dan alleen.”
Toch zegt erkend vastgoedmakelaar in Pelt, Bart van Elst, hier iets anders over: “Huren is geen goed alternatief voor jongeren, want de huurprijzen zijn enorm verhoogd. Noord-Limburg is een heel belangrijke regio, omdat we daar tegen Nederland leunen en daar de huurprijzen helemaal uit het plafond zijn gevlogen. Een leuk appartement kost dan snel 1.100 euro. Woningen om te huren die gaan rond de 1.300 euro tot 1.700 euro per maand, dus dat is ook geen alternatief. Jonge mensen staan echt met de rug tegen de muur.”
“Dus als jongeren vanaf het begin een beetje van fatsoenlijk willen wonen, kunnen ze inderdaad alleen maar huren, maar dan zitten ze aan die 1.100 euro vast. Wat dan ook de kans ontneemt om te sparen om later een duurder huis te kopen. Om een huis te kopen moeten jongeren meteen zwaar ondersteund worden door de ouders”, vertelt van Elst.
Problematiek
Als je denkt aan een problematiek dan is deze periode van te dure woningen in België er op dit moment zeker één. De vastgoed en bouwsector waarschuwen al enkele maanden dat betaalbaar wonen binnenkort onmogelijk wordt. Wat doet de overheid daar op dit moment aan? Dat hoor je in deze audiobijdrage
Ook vastgoedmakelaar Bart van Elst erkend de problematiek: “Ik denk zeker dat het onmogelijk wordt voor jongeren om in de toekomst een huis te kopen. In het begin dat ik mijn kantoor opende, dat is twaalf jaar geleden, hadden mensen nooit problemen om een voorschot te betalen. Een voorschot van 10% was geen probleem. Als wij de dag van vandaag een huis verkopen, is dat wel altijd een discussiepunt. Dan vragen de mensen, mag ik 5% in plaats van 10% of mag ik een vast bedrag van 10.000 euro overschrijven. Dus daaraan zie je dat er weinig spaargeld is bij de mensen om hun huis te kopen”, zegt van Elst.
“Ook ouders zijn niet meer allemaal in staat om zelf een huis of appartement te kopen” – Bart van Elst, erkend vastgoedmakelaar
Gescheiden ouders
“Wat we nog zien, is dat heel veel gezinnen ontwricht zijn, ze hebben gescheiden ouders. Die gescheiden ouders hebben dan hun gezamenlijk huis verkocht en zijn alle twee elke op zoek moeten gaan naar een nieuwe woonst. Bijvoorbeeld men heeft ouders van 50 jaar die uit elkaar gaan. Die hebben een huis van 420.000 euro en gaan dat verkopen. Ze hebben dan alle twee niet voldoende budget om een nieuw huis te kopen, dus ze gaan dan huren. Ze moeten alle twee verhuizen en daar gaat het budget dan op. Dus ook ouders zijn niet meer allemaal in staat om zelf een huis of appartement te kopen”, zegt van Elst.
“Zeker niet iedereen gaat scheiden, maar dat vinden we wel vaker terug. Dan zijn ouders niet meer allemaal in staat om hun kinderen financieel te ondersteunen en zo wordt het gewoon extra moeilijk. Jongeren zullen langer en langer bij hotel mama moeten blijven”, gaat hij verder.
Flexi
Toch is er nog hoop, veel jongeren geloven en zorgen er voor dat ze een huis kunnen kopen. Ook Robbe Winters werkt extra om het makkelijker te maken: “Ik probeer nog wat te flexi-jobben zodat ik ook nog een beetje financiële vrijheid behoud om dingen te kunnen doen die ik graag doe. Ik heb heel veel geluk en voordeel gehad. Ik heb drie jaar voltijds gewerkt en moest niks afgeven aan mijn ouders, dus er kon iedere maand toch een redelijk mooie som rechtstreeks naar de spaarrekening gaan. Daardoor ben ik financieel gezien toch wat meer gerust, anders was het wel wat enger geweest”, besluit Robbe Winters.
Er zijn ook genoeg jongeren die het wel snel ‘voor mekaar’ hebben. Jongeren die vanaf hun achttien jaar al aan het werk zijn, sparen vanaf jonger. Meer daarover zie je in deze videobijdrage.
Toch blijft voor jongeren moeilijk om verder te kunnen dromen over een huis kopen. De beste raad is misschien afwachten en hopen dat de prijzen in de toekomst veranderen. Het is logisch dat jongeren langer bij hotel mama blijven wonen. De kosten zijn hoog om zowel te huren of te kopen. Alternatieven zullen er komen en we zien binnenkort misschien allemaal containerwoningen op een klein lapje grond of tiny houses die her en der verschijnen. Jongeren zullen na lang sparen een huis kunnen kopen op een plek die ze graag hebben.
Of zoals de René Froger zou zingen: “Een eigen huis, een plek onder de zon.”
