Heel wat jongeren hebben een noise cancelling koptelefoon. Zo kunnen ze ongestoord naar hun muziek luisteren, maar dat blijkt niet veilig te zijn. Audiologen waarschuwen dat het kan leiden tot gehoorschade. De werking van je oren en de impact van geluid op je oren begrijpen, is essentieel. De juiste voorzorgsmaatregelen nemen is essentieel om goed te blijven horen.
Een noise cancelling koptelefoon dempt het omgevingsgeluid en zorgt ervoor dat je ongestoord naar muziek kan luisteren. Steeds meer jongeren gebruiken zo een koptelefoon, maar zijn zich niet bewust van de mogelijke gevolgen. Noise cancelling kan ervoor zorgen dat je gehoorschade oploopt. Professor Bart Vinck, audioloog bij On-Gehoord, legt uit waarom noise cancelling gevaarlijk kan zijn.
“Als je veel noise cancelling gebruikt, dan krijgt je brein minder geluid binnen. Omdat dit vreemd is, gaat je brein zelf de volumeknop in je hoofd hoger zetten. Op die manier krijgt het brein wél genoeg geluid binnen. Je zenuwbaan wordt dan overprikkeld en daardoor word je uiteindelijk gevoeliger voor geluid”, zegt Vinck. Hij vergelijkt noise cancelling met een zonnebril. “Als je altijd een zonnebril draagt, ga je ook niet meer tegen zonlicht kunnen”, vertelt hij.
“Het is absoluut geen goed idee om in de examenperiode de hele dag je noise cancelling koptelefoon op te hebben.” – Prof. Dr. Bart Vinck
Anderzijds wil Prof. Bart Vinck aanhalen dat het zeker geen kwaad kan om bijvoorbeeld in het vliegtuig of op de trein, waar er veel geluid is, noise cancelling te gebruiken om te lezen. “Onthoud wel dat noise cancelling geen gehoorbescherming is, het beschermt je niet tegen geluid”, voegt hij toe.
De Nederlandse zender VARA maakt, in samenwerking met Vinck, een video over noise cancelling en de effecten ervan. Gebruik jij vaak noise cancelling en wil je meer informatie of getuigenissen? Dan kan je de video hier bekijken: Noise cancelling en tinnitus | ON-GEHOORD
Gehoorschade
Gehoorschade oplopen kan iedereen. Om te begrijpen wat gehoorschade is, is het noodzakelijk om de werking van het oor te begrijpen. Audiologe Lieselot Nys legt uit hoe een gezond oor werkt. “Het geluid komt via je oorschelp binnen en gaat de gehoorgang in. Dan komt het geluid tegen je trommelvlies dat op zijn beurt begint te trillen. Vervolgens gaat de gehoorbeentjesketen bewegen ten opzichte van elkaar en zij zetten zo de vloeistof in het slakkenhuis in beweging”, vertelt Nys. Dat slakkenhuis is ook de plek waar mogelijks gehoorschade ontstaat. “In je slakkenhuis zitten allemaal haarcellen die bewegen op de frequenties. Die haarcellen sturen signalen naar je gehoorzenuw die het, op hun beurt, naar de hersenen sturen. Zo horen wij”, zegt de audiologe.
Als je gehoorschade oploopt door lawaai, is dat altijd in je slakkenhuis. “De trilhaartjes gaan dan niet meer voldoende bewegen omdat ze afgebrokkeld zijn of plat liggen. Dat zorgt er dan voor dat die trilhaartjes ook niet meer zo gemakkelijk hun signalen naar de gehoorzenuw sturen”, zegt Nys. Je kan op verschillende manieren gehoorschade oplopen. Vaak is dit door een te lange blootstelling aan harde geluiden, denk aan fuiven waar de muziek heel hard staat. Ook door een korte, maar harde knal, kan je gehoorschade oplopen.
Er bestaan veel misvattingen over gehoorschade en gehoorbescherming. Audiologe Lieselot Nys weerlegt of bevestigt vier stellingen.
Symptomen
Wie gehoorschade oploopt, zal dat niet altijd meteen merken. Sommige symptomen komen pas later naar voor. Die symptomen of effecten zijn verschillend per persoon. Allereerst heb je gehoorverlies. “gehoorverlies komt niet zo vaak bij jongeren voor, maar wel bij ouderen”, vertelt Vinck. Audiologe Lieselot legt uit hoe gehoorverlies klinkt. “Sommige mensen horen alles zachter, maar voor andere mensen met gehoorverlies kan het lijken alsof de mensen niet meer duidelijk spreken. Ze gaan alles nog wel horen, maar ze verstaan alles moeilijker omdat de hoge tonen wegvallen.”
“Bescherm je oren nu, zodat je later je kleinkinderen kan verstaan.” – Prof. Dr. Bart Vinck
Jongeren hebben niet zo vaak last van gehoorverlies, maar wel van twee andere symptomen. “Enerzijds nemen jongeren met gehoorschade een storen geluid waar. Dit symptoom wordt tinnitus genoemd. Tinnitus is een scherp, piepend of sissend geluid. Anderzijds is hyperacausis, de overgevoeligheid voor geluid in de omgeving, iets dat ik regelmatig zie in mijn praktijk. Ongeveer de helft van mijn jonge patiënten heeft hier last van”, vertelt Vinck.
Gehoorschade heeft ook op mentaal vlak zijn gevolgen. “Als je moeilijker hoort, ga je je sociaal makkelijker isoleren. Je verstaat niet meer heel goed wat de mensen vertellen en dat kan zeker een impact hebben op je mentaal welzijn”, vertelt Lieselot Nys.
Preventie
Heike Janssen is studente audiologische en logopedische wetenschappen aan de KU Leuven. In haar lessen ziet ze wat de gevolgen van gehoorschade kunnen zijn. Daarom besloot Heike om oortjes op maat te laten maken. Ze deelt opmerkelijke weetjes mee in een video.
Er zijn verschillende mogelijkheden om je gehoor te beschermen en dus gehoorschade te voorkomen. Ten eerste draag je best altijd oordopjes als je naar een fuif of festival gaat. Let wel op met de soort oordopjes die je draagt. “De klassieke gele oordoppen zijn gemaakt door een man wiens vrouw snurkte. Dat gaat je oren echt niet beschermen”, aldus prof. Dr. Bart Vinck. Ook andere bekende of duurdere merken beschermen je oren niet voldoende, ookal geven ze het zo aan. “Wat op het doosje staat van demping, is in werkelijkheid minder dan de helft van de aangegeven bescherming”, aldus Vinck. “De enige gehoorbescherming die effectief je oren voldoende beschermen, zijn oordoppen die op maat gemaakt zijn”, vertelt Vinck. Als je zo’n oordoppen laat maken, wordt er eerst een afdruk gemaakt van je oren. Vervolgens maken ze dan de gehoorbescherming op jouw maat.
Een tweede essentiële manier is om de luidheid en de duur van het geluid onder controle te hebben. “Hoe luider een geluid is, hoe minder lang je er naar mag luisteren. Je luistert best maar 90 minuten per dag naar bijvoorbeeld muziek en je volume zet je best maar op de helft van de luidheid dat je systeem kan”, vertelt audiologe Lieselot Nys. Daarbij haalt ze ook aan dat je die 90 minuten best verspreid doorheen je dag. “Als je muziek luistert, doe je dat best met een koptelefoon die over je oren staat. Dat is veiliger dan klassieke oortjes”, vertelt ze.
