In Vlaanderen bevallen de meeste vrouwen nog steeds in het ziekenhuis. Er is slechts een kleine minderheid die kiest voor andere opties: thuis bevallen, in een geboortehuis, of met de hulp van een doula. Geen medisch opgeleiden, maar een constante steun en toeverlaat voor het koppel tijdens het intense proces van bevallen.
Lies Hermans (42) is kinesist van opleiding en al bijna tien jaar doula. Toen ze zelf zwanger was, kreeg ze nauwelijks uitleg over het hele proces. Vragen en angsten bleven onbeantwoord. “De informatie over hoe je bevalling precies zal verlopen, krijg je niet bij een gynaecoloog. Zo ben ik terechtgekomen bij een vroedvrouw die me heeft geholpen en voorbereid”, vertelt ze. “Toen kwam het besef dat ik waarschijnlijk niet de enige zwangere vrouw op zoek naar extra informatie en technieken.” Daarom begon ze in eerste instantie met zwangerschapsyoga en -massages. Later volgde ze een opleiding tot doula bij de Vlaamse Federatie van Doula’s.
Doula’s begeleiden zowel thuis- als ziekenhuisbevallingen, al heerst daarover nog veel verwarring. “Niet elke doula staat automatisch gelijk aan een thuisbevalling”, zegt Hermans. “Onze rol is, ik denk, zelfs veel belangrijker in een ziekenhuis dan bij een thuisgeboorte. De reden is heel simpel: een houvast.”
Maar die aanwezigheid kan soms problemen geven in het medisch veld. Hermans herinnert zich nog goed hoe ze ooit werd ontvangen in een ziekenhuis. “Jij bent gelukkig niet zo’n zweverige”, zei een assistent tegen haar. Ze lachte het weg, maar het blijft toch het een hardnekkig en fout stereotiep. “Ik vind dat wij heel nuchter in het geboortewerk staan. Ik ben blij dat ik het tegendeel kan bewijzen. Zo’n opmerking schoffeert mij gelukkig niet.”
Ook Danie Reniers, die al zes jaar actief is als geboortedoula, herkent dat soort spanningen. “We worden niet altijd even warm onthaald,” zegt ze. “Maar we zijn in feite enorm aanvullend op de capaciteiten en handelingen in het ziekenhuis.”
Traumatische ervaringen
Voor veel vrouwen komt de keuze voor een doula pas na een moeilijke ervaring bij een eerdere bevalling. “Dat zijn vaak traumatische ervaringen geweest”, zegt Reniers. “De vrouwen voelden dat ze de touwtjes niet meer in handen hadden. Ze verloren hun autonomie.” Reniers hoort verhalen over haast en over gevoelens van eenzaamheid in het ziekenhuis. “Ze zeiden dat ze zich voelden als een lichaam, geen mens.”
Doula’s nemen geen beslissingen over medische kwesties. “Wij volgen geen hartslagen op en doen geen inwendige onderzoeken,” zegt Reniers. Maar ze geven wel een intense ondersteuning, zowel lichamelijk als geestelijk. “Dat kan simpelweg door aanwezig te zijn in de ruimte. Dat biedt veiligheid en vertrouwen bij de koppels.”
Bij een thuisbevalling zorgen doula’s voor een serene en intieme omgeving. Hermans werkt samen met een vaste vroedvrouw “Wij werken met een hands-off methode. We observeren zoveel mogelijk, zonder dat de ouders zich geobserveerd voelen.Als het moment daar is, vangen de ouders ook zelf hun baby op. In de mate van het mogelijke proberen we zo min mogelijk medische interventies te doen”, vertelt Hermans
“Wij pleiten voor keuzevrijheid voor koppels. We willen hun alle mogelijke info geven en alle opties benoemen. Op die manier kunnen koppels vrij kiezen van wat het beste past bij hen”, haalt Hermans aan. “Zwangere vrouwen zijn veel mondiger. Ik vind dat alleen maar een positieve evolutie.”
