Katten die geen katten zijn, slangen waarvoor geen antigif bestaat en vogelspinnen die zonder vergunning worden gehouden. Het Natuurhulpcentrum in Oudsbergen ziet ze elke dag. Oprichter Sil Janssen en medewerker Yentl Nijs volgen de trend al jaren met groeiende bezorgdheid. “Mensen beseffen niet wat het betekent om een wild dier in huis te halen”, zegt Nijs.
De lijst van exotische dieren die in België opduiken, groeit snel. Vooral de serval, een Afrikaanse katachtige, is opvallend populair. “We krijgen er vijftien à twintig per jaar binnen”, vertelt Janssen. De dieren komen via Duitse handelaren, voormalige kwekerijen in Nederland of zelfs via de zwarte markt. Niet alleen servals zorgen voor problemen. Voor reptielen moeten medewerkers ook vaak uitrukken.
Het Natuurhulpcentrum biedt onderdak aan alle soorten. Van kaaimannen en leguanen tot de giftigste vogelspinnen. Nijs herinnert zich talloze interventies. “Van servals tot zeearenden, tot een beer. Alles wat je kan bedenken hebben we hier al opgevangen.” Sommige situaties zijn ronduit gevaarlijk. Janssen vertelt over een jongen van achttien die enkele van de meest giftige slangen ter wereld hield. “Die zaten achter in het tuinhuis met de goedkeuring van zijn ouders. Als er daar eentje was ontsnapt, had dat dramatisch kunnen aflopen.”
Nijs vult aan dat het gevaar niet altijd zit in de soorten die als gevaarlijk bekend staan. “Een ree of damhert lijkt schattig. Tot het uithaalt of stampt. Dat kan veel meer schade veroorzaken dan mensen denken.”
Inbeslagnames en interventies
De interventies gebeuren altijd in samenwerking met de politie of Dierenwelzijn. “Wij nemen zelf niets in beslag,” benadrukt Janssen. “We krijgen een telefoontje met de vraag of we een dier kunnen opvangen. Dat kan een soort zijn die illegaal gehouden wordt. Vaak is het antwoord ja, maar helaas moeten we ook ooit weigeren.”
Nijs legt uit dat elke ophaalactie voorbereiding vraagt. “We vertrekken nooit blind. We checken via Google Maps hoe de omgeving eruitziet, stellen gerichte vragen en nemen materiaal mee op basis van de situatie.” Soms werken eigenaars mee en steken ze het dier al in een kooi zodat we het dier maar hoeven op te pikken. Soms zijn eigenaars helemaal niet bereid om te helpen. “Tegen hun baasje zijn servals vaak lief. Tegen ons niet,” zegt Nijs. “Het gaat niet altijd zonder slag of stoot.”
Ook de wettelijke kant blijft een uitdaging. Veel soorten mogen simpelweg niet gehouden worden. “Tijgerpythons, leguanen, gifslangen: allemaal verboden”, zegt Janssen. Toch duiken ze overal op. Zelfs ongevaarlijke soorten die wel legale huisdieren zijn kunnen gevaarlijke situaties veroorzaken. Janssen herinnert zich een ontsnapte slang op een nagenoeg lege bus van De Lijn: “Stel je voor dat die bus vol had gezeten.”
Een opvang die overloopt
Naast de exotische dossiers barst elk jaar opnieuw een piek van inheemse dieren los. Vooral in april tot juli komen honderden jonge dieren binnen die bijvoorbeeld uit het nest vallen. “Op onze drukste dag vorig jaar kwamen er 180 dieren binnen. Die komen dan bovenop de exotische en inheemse soorten die hier al verblijven”, zegt Janssen. “Als we er zo veel opvangen is het soms echt dweilen met de kraan open en proberen om niet te verdrinken.”
Hoe druk het ook wordt, de opvang blijft altijd tijdelijk. “Je kunt ons vergelijken met een ziekenhuis”, zegt Janssen. “We zorgen voor elk dier wat het nodig heeft en zoeken daarna een plek waar het voor de rest van zijn leven kan verblijven.”
“Een wild dier is nooit geschikt als huisdier.”
Yentl Nijs
“Wie echt om dieren geeft, haalt geen serval in de woonkamer. Je helpt dieren niet door ze te kopen, maar door ze in hun natuurlijke omgeving te laten”, besluit Janssen.
