“Er was eens een meisje dat Floddertje heette, omdat ze altijd vuil was en altijd vol met vlekken zat.” Dat schreef Annie M.G. Schmidt in haar bekende boek Floddertje. Bijna zestig jaar later komt er een verfilming van het verhaal. Dat is al het vijfde boek van Schmidt dat een filmadaptie krijgt. Hoe kan het dat een kinderboekenschrijver bijna een halve eeuw later nog zo bekend is dat er films komen van haar boeken?
Annie M.G. Schmidt is niet de enige schrijfster die kinderen nog steeds lezen, ondanks dat haar verhalen meer dan een halve eeuw oud zijn. “Roald Dahl lezen kinderen ook nog steeds, al zijn de boeken die hij schreef wel wat aangepast”, zegt Rian van de Sande, expert kinderboeken en vrijwilliger bij het kinderboekenmuseum in Den Haag. “Maar ook Tonke Dragt en Max Velthuijs zijn nog steeds populair bij jongeren, ondanks dat ze al overleden zijn.”
Al is Annie M.G. Schmidt wel een bijzonder geval. “Zij is de enige Nederlandse vrouw die de internationale Hans Christian Andersenprijs gewonnen heeft”, legt Van de Sande uit. “En dat terwijl haar boeken toen nog niet eens vertaald waren. Zij won de prijs alleen omdat zij zo veel impact had op Nederlandstalige kinderen.” Haar boeken werden daarna ook nog vertaald.
Wat maakt een goed boek?
Er zijn heel veel factoren die beslissen wat een goed kinderboek is. Maar er zijn een paar dingen die heel belangrijk zijn bij de boeken van Annie M.G Schmidt en Roald Dahl. “Een daarvan is de herkenbaarheid voor kinderen”, vertelt Van de Sande. “Kijk maar bijvoorbeeld naar Jip en Janneke, dat zijn ook kleuters die samen buitenspelen.” Iets wat jongeren aanspreekt, omdat ze dat zelf ook doen.
Dat kinderen zich herkennen in verhalen is dus heel belangrijk voor ze. Maar dat is niet het enige aspect dat boeken goed maakt. “Herhaling is ook heel belangrijk”, geeft Van de Sande aan. “Kinderen vinden het fijn als verhalen op elkaar lijken. Als ze dezelfde spanning of humor terug zien komen.” Maar het moet ook niet te veel op elkaar lijken. “Boekenseries worden vaak niet jaren later nog gelezen. Vooral omdat het dan te veel van hetzelfde is. Je weet niet meer waar het precies over ging, omdat alles op elkaar lijkt.”
Magisch
“Daarnaast is het ook belangrijk dat een boek tijdloos is”, legt Van de Sande uit. “Als er geschreven wordt over een telefoon en er staat een hele duidelijke beschrijving van een smartphone in, is het boek niet meer tijdloos.” Over twintig jaar kan een telefoon er namelijk heel anders uitzien.
Tot slot is een sprankeltje magie ook altijd belangrijk. “Toveren spreekt kinderen altijd aan”, vervolgt Van de Sande. “Denk maar aan de bessen in Puk van de Petteflat, waardoor strenge volwassenen zich weer als kind gaan gedragen. Of de juf in Mathilde die wegvliegt. Dat zijn creatieve oplossingen die kinderen kunnen verzinnen.” Daardoor spreekt het hen ook meer aan. “In de verhalen zijn de kinderen degenen met macht, dat is vooral belangrijk in een kinderboek.”
“Daarnaast hebben ouders ook een grote rol in wat kinderen lezen”, vertelt Van de Sande. “Kinderen kunnen wel een boek uitzoeken, maar uiteindelijk zijn het de ouders die beslissen of het ook mee naar huis gaat.” Dat zien ouders zelf ook. “Toen mijn kinderen jong waren, heb ik zeker invloed gehad op de keuze”, vertelt moeder Nicolle. “Maar ik heb wel altijd hun eigen keuzes proberen te stimuleren, ook al was ik altijd groot fan van de boeken van Annie M.G. Schmidt.”
