Van “high-protein” hypevideo’s tot extreem lage calorie reels: voedingstrends op sociale media zijn al jaren populair, maar experts waarschuwen dat steeds meer van die content schadelijk is. Vooral jongeren met een eetstoornis lopen gevaar. “Je zit voor je het weet in een vicieuze cirkel van een anorexia-TikToks. En daar geraak je niet zomaar uit”, zegt diëtiste Elisa Zoete.
Diëtisten zien de trends over voeding razendsnel verschuiven. Een paar jaar geleden was er veel discussie over dat koolhydraten slecht waren, vandaag overspoelen high-protein video’s de feed. Op het eerste gezicht lijkt dat onschuldig, zegt Zoete: “Veel proteïnen eten is goed voor het lichaam. Onbewerkte voeding ook. Maar online worden zogezegd ‘gezonde recepten’ gedeeld van koekjes met gigantische hoeveelheden pindakaas of kokosolie. Dan is het geen gezond koekje meer.”
Ook rond darmgezondheid wemelt het van de claims: detoxkuren, darm reinigende supplementen en dure probiotica. “Er bestaan geen bewijzen dat zo’n kuren doen wat ze beloven. Je hebt je lever en een gezond eetpatroon. Dat is je echte detox.”
Sommige trends zijn bovendien gevaarlijk. “Veel mensen kopen nu proteïne pudding, een proteïne reep of proteïnedrankjes. Maar een te hoge eiwitinname kan schadelijk zijn voor de nieren,” zegt ze. Ze verwijst naar diëten zoals Herbalife, waar cliënten nadien “foute nierwaarden” ontwikkelden.
Skinnytok duwt je dieper het algoritme in
Naast die zogezegd wetenschappelijke trends circuleert er nog een andere trend. Skinnytok is content die extreme dunheid verheerlijkt. Een fenomeen dat Fleur (21) maar al te goed kent. Ze heeft anorexia in combinatie met ARFID — een eetstoornis waarbij de textuur of geur van eten angst of walging oproept.
“Mijn eetstoornis is eigenlijk begonnen door TikTok,” vertelt Fleur. “Eerst kreeg ik van die quotes zoals ‘nothing tastes as good as skinny feels’. Maar op den duur kwam ik bij video’s terecht van mensen die 400 calorieën per dag eten. Of ‘what I eat in a day’-filmpjes die extreme ondervoeding als gezond voorstellen.”
Toen ze op X terechtkwam, ging het pas echt mis. “Dat is het heftigste platform. Daar worden extreme foto’s niet gecensureerd.”
Zoete herkent de mechanismen: “Als je veel filmpjes kijkt over dun worden, dan toont TikTok je daarvan alleen maar meer. Uiteindelijk zit je gewoon op een anorexia-feed. Voor cliënten met anorexia is dat ontzettend triggerend.”
Van virtuele tips naar echte schade
Fleur vertelt hoe ze in enkele maanden afgleed naar extreem ondergewicht. “Ik at 500 calorieën per dag, deed elke dag workouts en zette 10.000 stappen. Ik kon me niet meer concentreren op school. Ik constant hoofdpijn tijdens het studeren en ik deed bijna niets meer met vrienden.”
Ook in de praktijk zien diëtisten de gevolgen. Mensen melden zich aan omdat ze tips van sociale media hebben gevolgd. Sommigen ontwikkelen daarna serieuze klachten, anderen gaan niet verder dan dat tot het gevaarlijk wordt.
Engeltjes en duiveltjes
Zoete gebruikt zelf een opvallend beeld om cliënten te helpen:
“Ik vergelijk het met een engeltje en een duiveltje. Het engeltje is je gezonde verstand. Het duiveltje is de eetstoornisstem. Als video’s het duiveltje triggeren, moet je bewust zoeken naar andere content. Alles wat het algoritme wegtrekt van schadelijke posts.”
Maar het is een strijd die jongeren niet alleen moeten voeren. Fleur benadrukt hoe belangrijk steun is: “Mijn herstel is pas begonnen toen ik iemand in vertrouwen nam. Daarna voelde ik me minder alleen. Je gewicht is echt maar een klein ding in je leven maar in je hoofd lijkt het alles.”
Het echte gevaar
Gevaarlijke voedingstrends op sociale media raken iedereen. Maar voor jongeren met een eetstoornis kunnen ze levensbedreigend zijn. De combinatie van algoritmes, uitersten die als gezond worden voorgesteld en het gebrek aan controle maakt sociale media een risicovolle omgeving.
Fleur vat het misschien nog beter samen:
“Het begon met een paar video’s. Op het einde dacht ik alleen nog aan eten of niet eten. Je leven wordt heel klein. Ik hoop dat mensen begrijpen hoe snel dat kan gaan.”
