TikTok zorgt voor een plek waar mensen hun creativiteit kwijt kunnen. Maar voor jongeren heeft het ook negatieve gevolgen. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat sociale media invloed heeft op het concentratievermogen van kinderen. Die gevolgen zijn vooral op school te merken. “Wij moeten echt opzoek naar andere manieren van lesgeven, anders blijven de kinderen niet bij de les”, vertelt Merle Winkens, leerkracht lagere school Langeberg.
“Het valt ons op dat jongeren veel op hun telefoon zitten thuis”, vertelt Merle Winkens. “Op school horen we dan vooral dat ze op TikTok zitten.” Ze vertellen er dan over in de klas. “We horen daardoor de hele dag door verschillende meme’s, zoals de mega populaire 6-7.” Een trend die overgewaaid is uit Amerika, waarbij mensen hun handen op en neer bewegen en tegelijkertijd six seven zeggen.
Cringe
“Dat is best lastig, want het verstoort ook vaker de les”, geeft Winkens aan. “Kinderen hebben al een kort concentratievermogen. Als je te lang hetzelfde doet, is het lastig voor de jongeren om hun gedachten erbij te houden.” Aandacht krijgen van kinderen is niet al te makkelijk. “Je moet natuurlijk aansluiting vinden bij de belevingswereld van de jongeren, zodat ze ook gemotiveerd blijven”, legt Winkens uit. “Wanneer je ’t kofschip uitlegt en je gebruikt de werkwoorden appen en gamen, dan zullen ze meer opletten dan wanneer je bejegenen of verorberen gebruikt.”
De trends zijn tegenwoordig alleen van korte duur. “Wanneer je eindelijk je les aangepast hebt aan iets relevants voor de jongeren, komt er alweer een nieuwe trend”, vult Winkens aan. “Niet alleen dat, maar je moet ook niet te veel willen meegaan, want dan ben je cringe en gaan ze al helemaal niet luisteren.”
Respect
De gevaren van sociale media zijn ook niet niks. “Ik weet wat ik zelf op TikTok zie”, geeft Winkens aan. “Daar komen ook video’s voorbij die echt niet geschikt zijn voor kinderen.” Ze merkt dat ook in de klas. “Ze schelden vaker of zijn agressiever tegen elkaar. Als ik vraag waarom ze zoiets doen of zeggen, zeggen ze vaak dat mensen op internet dat ook doen.” Dat heeft een negatieve impact op de sfeer in de klas. “Jongeren behandelen elkaar soms met minder respect. Dit komt het klassenklimaat absoluut niet ten goede.”
Niet alleen de relatie tussen de leerlingen lijdt onder TikTok. “Op TikTok heb je video’s van een minuut”, legt Winkens uit. “Daarna komt de volgende alweer en als de eerste twee seconde al niet interessant zijn, dan scrollen de leerlingen meteen door.” Die korte video’s zorgen er dus voor dat ze niet heel lang hun aandacht erbij moeten houden. “Dat merk je ook echt in de klas”, gaat Winkens verder. “De kinderen zijn het niet meer gewend om voor langere tijd op te letten of met een ding bezig te zijn. Lesgeven wordt zo steeds lastiger.”
Nieuwe manieren van lesgeven
Leerlingen merken zelf ook dat het lastiger is om hun aandacht bij de les te houden. “Ik ben altijd afgeleid tijdens de lessen op het secundair onderwijs”, geeft Alex (18) aan. “Ik merk het ook in mijn privéleven. Vroeger kon ik echt nog uren aan een stuk boeken lezen, nu moet ik vaker stoppen omdat ik me anders ga vervelen.” Ze ziet het ook om haar heen. “Klasgenoten hebben ook een heel kort concentratievermogen en zitten de hele tijd op hun telefoon tijdens de les.”
Maar niet alleen leerlingen en leraren valt het op. Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam toont aan dat kinderen die veel op sociale media zitten, ook minder goed kunnen opletten op school. Hetzelfde onderzoek toont aan dat sociale media er ook voor zorgen dat kinderen minder goed kunnen slapen, wat ook invloed heeft op hun concentratie.
“We moeten echt opzoek naar nieuwe manieren om jongeren actief mee te krijgen in de les”, zegt Winkens. Ze is daar zelf volop mee bezig. “Wat ik nu doe is instructie geven en dan de kinderen aan het werk zetten. Als het een periode is waar ze lang zelfstandig moeten werken, las ik energieke pauzes in. Want ook wanneer ze zelf aan het werk zijn, is de aandacht snel weg.” Ook lessen worden aangepast. “Ik probeer mijn lessen steeds relevant te houden voor de kinderen, maar dat is best lastig”, legt ze uit. “Ik ben zelf als jonge juf ook zeker op TikTok te vinden en ik weet waar de kinderen het over hebben. Toch kan ik hier niet altijd rekening mee houden en vinden de jongeren lessen die niet direct aansluiten op hun belevingswereld saai.”
