Ze hangen achter je jas aan een kapstok, bungelen aan je fiets of liggen opgestapeld in een hoek van je kamer. De katoenen totebag: hét symbool van duurzaamheid. Maar wist je dat deze populaire draagtas vaak schadelijker is voor het milieu dan de beruchte plastic zak? Raar maar waar: in veel gevallen is dat zo.
De katoenen totebag wordt vaak geprezen als een ecologisch alternatief voor het wegwerpplastic zakje. De gedachte is simpel: het is herbruikbaar, gemaakt van een natuurlijk materiaal, en je kunt er eindeloos veel spullen in meenemen. Toch blijkt uit verschillende studies dat het gebruik van een katoenen tas pas echt milieuvriendelijk is wanneer je hem heel vaak gebruikt – veel vaker dan je waarschijnlijk denkt.
“Een stevige totebag moet soms wel 7.000 keer gebruikt worden om écht milieuvriendelijker te zijn dan een plastic zak,” vertelt productontwikkelaar Laure Herweyers. “Dat betekent elke dag opnieuw, bijna twintig jaar lang.” Katoen klinkt misschien als een milieuvriendelijk materiaal, maar de productie ervan heeft een enorme ecologische voetafdruk. Zo wordt er voor de productie van één katoenen tas gemiddeld 800 liter water gebruikt. Ter vergelijking: een plastic wegwerptas heeft slechts 10 liter water nodig om geproduceerd te worden.
Hoe vaak moet je een totebag gebruiken?
De antwoorden lopen sterk uiteen. “De resultaten van studies variëren van 50 keer tot wel 7.000 keer,” vertelt Herweyers. “Dit hangt af van de dikte van de stof, of het organisch katoen is, en hoe intensief de tas wordt gebruikt. Maar één ding is zeker: als je een totebag maar een paar keer gebruikt, maak je het milieuprobleem alleen maar groter.”
Duurzaamheidsexpert Martijn Helsen voegt toe: “Veel jongeren hebben niet één, maar vijf tot tien totebags in huis, vaak gekregen als gratis gadget of promotiemateriaal. Als je bedenkt dat je één tas tientallen jaren intensief moet gebruiken, is het duidelijk dat de meesten dat nooit halen.”
Het grootste probleem, volgens Helsen, is dat we vaak vergeten dat herbruikbare producten pas echt duurzaam zijn als we ze daadwerkelijk gebruiken. Wie tientallen totebags in de kast heeft liggen, doet het milieu geen dienst door er telkens nieuwe bij te kopen, zelfs als ze ‘groen’ lijken.
Wat kun je beter doen?
De oplossing is eenvoudiger dan je denkt: gebruik wat je al hebt. “Het maakt niet uit of dat een plastic zak, katoenen tas of herbruikbare plastic tas is,” adviseert Herweyers. “Het belangrijkste is dat je geen nieuwe koopt en de spullen die je hebt zo vaak mogelijk gebruikt.” Ook Helsen is het hiermee eens: “Het draait allemaal om hergebruik. Als je bestaande materialen langer in omloop houdt, verklein je je impact aanzienlijk, ongeacht of het katoen of plastic is.”
“De beste tas is de tas die je al hebt.” – Martijn Helsen, duurzaamheidsexpert
Als je al meerdere totebags hebt, kun je ze bijvoorbeeld op verschillende manieren intensief blijven gebruiken. Herweyers raadt aan om je tas voor zoveel mogelijk doeleinden te gebruiken, bijvoorbeeld voor boodschappen, als schooltas of als tas voor je spullen wanneer je naar de fitness gaat.
De populariteit van totebags is deels te danken aan marketing. “Ze worden vaak gratis uitgedeeld door bedrijven die zich willen profileren als duurzaam,” legt Herweyers uit. “Maar in werkelijkheid is dat vooral branding. Het duurzaamheidsaspect raakt ondergeschikt aan het promotionele doel. Veel van die tassen blijven ongebruikt liggen of gaan snel kapot.”
Hoe maak je écht duurzame keuzes?
Duurzaamheid begint met bewustwording. “Vraag jezelf af: heb ik dit product echt nodig?” benadrukt Herweyers. “Heb je al totebags? Gebruik ze dan intensief. Te veel in huis? Geef ze weg of upcycle ze. Maar blijf vooral weg van nieuwe aankopen.”
Helsen voegt toe: “Duurzaamheid is geen eigenschap van een product, maar van een systeem. Het draait om hoe we producten ontwerpen, gebruiken en afdanken. Ontwerpers moeten inzetten op aantrekkelijke, functionele producten die lang meegaan en waar mensen waarde aan hechten.”
Volgens de experts moet je dus niet simpelweg de stap maken van plastic naar katoen in de veronderstelling dat je milieuvriendelijk bezig bent. De oplossing ligt in het juist gebruiken van de producten die we al hebben, ongeacht of ze nu van plastic of katoen zijn. Het is de overconsumptie die de grootste schade aanricht.
Dus: gebruik die totebag, die plastic tas, of die herbruikbare zak zo vaak mogelijk en koop vooral niet zomaar iets nieuws. Zo verklein je je ecologische voetafdruk, ongeacht het materiaal.
