Oplichting blijft een van de grootste gevaren in de digitale wereld. Jongeren vormen daarbij een bijzonder kwetsbare groep. Hoewel velen zijn opgegroeid met technologie, blijkt dat ze vaak niet goed voorbereid zijn op de trucs van cybercriminelen.
Een onderzoek van Stemmingmakers, het onderzoeksbureau van Scholieren.com en Studenten.com, toont aan dat jongeren vooral slachtoffer zijn van aankoopfraude. Bestellingen via valse webshops of tweedehandsplatformen worden dan niet geleverd. Ook sociale media scams, zoals berichten die lijken te komen van vrienden of bekende merken, zijn veelvoorkomende methoden waarmee criminelen succes boeken. “AI en deepfakes spelen zeker een rol in oplichting. Technologische ontwikkelingen maken het allemaal nog geavanceerder en grootschaliger”, vertelt security software engineer Fabian te Raaij.
Eigen kennis overschatten
Een belangrijke reden voor de frequente scams bij jongeren is dat ze vaak hun kennis en vaardigheden op het gebied van cyberveiligheid overschatten. Dat meldt Febelfin op zijn website. Slechts twee derde van de jongeren tussen 18 en 24 jaar begrijpt de risico’s van phishing volledig. Bijna 33% van de Belgische jongeren heeft zelfs nog nooit van het begrip gehoord. Bij oudere leeftijdsgroepen geeft 75% of hoger aan dat ze de risico’s volledig snappen. Volgens te Raaij klopt dit helemaal: “Ze zijn vrij jong, hebben minder kennis en ervaring. Dat maakt ze vatbaarder voor oplichting in het algemeen.”
“Scammers spelen ook graag in op je emoties”, legt te Raaij uit. @Jasper Leeten
Daarnaast speelt gemakzucht een rol. Veel jongeren hergebruiken wachtwoorden of vermijden het instellen van extra beveiligingsmaatregelen. Het snelle en impulsieve gedrag dat eigen is aan sociale media, draagt hier ook aan bij: jongeren openen berichten die urgentie uitstralen vaak zonder veel nadenken. Bovendien kan er achter alles een scam zitten.
In 2023 wisten criminelen 40 miljoen euro buit te maken bij de Belgische bevolking. – Febelfin
“Spijt van aankoop”
Krijn Rooymans (22), administratief medewerker bij HVW Pelt, is een tijd geleden ook in de val getrapt: “Toen ik wat jonger was, ben ik een keer online opgelicht via Marktplaats. Ik herinner het me nog goed. Ik had net geld gekregen voor mijn verjaardag en wilde iets leuks kopen. Ik vond een mooie aanbieding en betaalde meteen, maar het product werd nooit geleverd.”
Vaak herken je een scam-mail aan de spellingsfouten of vreemde afzenders. @Jasper Leeten
“Ik voelde me zo dom en boos op mezelf, vooral omdat ik mijn geld kwijt was. Het was een harde les. Sindsdien let ik veel beter op. Ik controleer altijd of een verkoper betrouwbaar is en betaal alleen via veilige methoden. Ook ben ik extra voorzichtig met deals die te mooi lijken om waar te zijn. Die ervaring heeft me alert gemaakt. Gelukkig is het daarna niet meer gebeurd”, aldus Rooymans.
Jezelf bewapenen
Er zijn wel effectieve manieren om deze dreiging te verkleinen. Je kunt jezelf beter beschermen door aandachtiger te zijn. Je controleert best altijd grondig de afzender als je een verdacht bericht of mailtje krijgt. Reviews van webshops nakijken voordat je iets bestelt is ook een aanrader.
Unieke en sterke wachtwoorden gebruiken helpt ook om de kans op accountovername te verkleinen. Daarnaast kan tweestapsverificatie een extra laag beveiliging bieden. Voorlichting op scholen, maar ook door ouders, speelt een cruciale rol in jongeren bewust maken van phishing en andere vormen van oplichting.
