Ontvluchten naar fantasiewerelden, strijden tegen vijanden of voetballen tegen je grootste idool… In de wereld van gaming is alles mogelijk. Toch zijn games niet altijd even onschuldig en komt er vaak meer bij kijken dan puur spelplezier. Zo tonen resultaten uit de nieuwe studie ‘Gameable’ de negatieve impact aan van kansspelelementen in games: “Jongeren die tijdens ons traject gokten in games, hadden tegen het eind van onze studie een hogere kans om dat ook in het echte leven te doen.”
Gameable is een grootschalig onderzoek dat van 2020 tot 2024 het gamegedrag bij jongeren in kaart brengt. KU Leuven, UGent, UCLL en LUCA School of Arts werkten hierin samen om een zo nauwkeurig mogelijk resultaat te krijgen over de impact van gaming bij adolescenten: “In de studie focussen we op verschillende aspecten. Enerzijds deden we een langlopend onderzoek en interviewden we jongeren tussen 11 en 17 jaar over het gokgedrag in games en de mogelijke impact daarvan. Daarnaast keken we ook naar het juridisch kader rond gaming en gokken. We bestudeerden onder andere hoe gamesontwikkelaars gokelementen implementeren”, zo verklaart Bruno Dupont, onderzoeksmanager van het Digital Society Institute van KU Leuven.
Gambling
Onderzoeker Dupont verklaart dat gaming en gokken al talloze jaren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Toch komen er steeds meer en nieuwe vormen van gokken bij, wat
alarmerend is: “Games hebben altijd een link gehad met gokken, maar sinds 2010 spelen veel meer games, vooral games gericht op jongeren, subtiel in op het gokaspect. Jongeren weten vaak zelf niet dat ze aan het gokken zijn en dat is nieuw.”
Door het economisch model waarbij gameontwikkelaars games gratis ter beschikking stellen, wordt gokken toegankelijk en laagdrempelig voor jongeren, zo beschrijft Dupont.
“Het zijn heel vaak free-to-play games die gokachtige elementen toepassen in hun spel.” – Bruno Dupont
Die apps kan iedereen gratis downloaden, maar werken dan verder in het spel vaak met microtransacties. Dat is een probleem, want zo zijn ze een steppingstone naar echt gokken.”
Schatkisten
Hoe komt het gokken dan concreet voor in games? En waaraan valt het te herkennen? “Het bekendste voorbeeld van gokken verwerkt in gaming zijn de lootboxes. Dat zijn zogenoemde schatkisten of kaartenpakketten waarvan je de inhoud niet kent tot je er geld voor betaalt. Ontwikkelaars spelen daarbij in op het verrassingseffect bij de speler. Ook kan het veel subtieler: er zijn games die esthetisch vergelijkbare elementen hebben met gokken. Ik denk aan een avonturenspel voor kinderen dat zich afspeelt in een casino. Ook dat heeft impact”, aldus Dupont.
Ook Mike Vandebriel, coördinator bij PXL Gaming, geeft aan dat gokken op subtiele manieren vaak deel uitmaakt van de gamecultuur: “Spijtig genoeg is het onvermijdelijk dat jongeren in aanraking komen met gokken.
“Wanneer je in een game bijvoorbeeld consequent op een monster jaagt in de hoop een beloning te krijgen, kunnen sommigen dat in principe ook aanzien als kansspelen. Ik denk dat dat inherent verbonden is aan de aard van die games.” – Mike Vandebriel
Het blijft daarom voor Vandebriel belangrijk om goed te kunnen bepalen hoe je zelf met kansspelelementen omgaat: “Wanneer je een bepaald item wilt bekomen in een game en je weet dat je dat kan doen door tijd in de game te investeren en progressie te maken, focust het spel op groei en niet op kans. Anders is het natuurlijk wanneer je voor bepaalde items een bedrag moet betalen. Dan spreken we duidelijk over kansspelen en moet je oppassen.”
Wettelijk kader
Desondanks dat gokken vaak voorkomt in games, hanteert België een zeer strikte regelgeving op het gebied van gokken: “België is het enige land ter wereld dat betalende lootboxes in games verbiedt. Dat heeft grote gevolgen voor de bekende consolegames. Zij moeten een versie zonder lootboxes samenstellen zodat de game ook in België toegelaten is”, zo verklaart Dupont.
Toch komt gokken nog vaak voor in games die ook in België te verkrijgen zijn. Onderzoeker Dupont legt uit hoe dat komt: “Het wil niet zeggen dat omdat een game niet officieel beschikbaar is, de spelers er niet aan kunnen komen. Veel jongeren gebruiken een VPN om buitenlandse versies van games met lootboxes te kunnen downloaden.”
Ook bij gratis games op de smartphone blijft het moeilijk om elk spel afzonderlijk te controleren op gokelementen. Veel games glippen daarom nog vaak door de mazen van het net:
“Minder bekende games op smartphones worden sneller en door kleinere bedrijven ontwikkeld, waardoor er een grotere kans is dat games die tegen de wet zijn blijven bestaan.” – Bruno Dupont
Sociale controle
Met de resultaten uit het onderzoek gaan de onderzoekers nu ook actief aan de slag om jongeren te behoeden voor gokken in gaming: “We gaan de resultaten uit het onderzoek vertalen in informatiepakketten en in educatief materiaal om op die manier te kunnen zorgen voor een vroege interventie. Ook hopen we dat er een meer gedetailleerde etiketten komen op games om te waarschuwen voor gokken”, zo vertelt onderzoeker Bruno Dupont.
Verder willen Dupont en zijn team de dialoog op gang brengen tussen ouders en jongeren: “Wij ontwikkelen een tool die advies geeft aan ouders hoe ze best met hun kind kunnen spreken over gamen zonder dingen te verbieden en ook de positieve kanten van gaming te belichten.”
Op die positieve kanten en effecten van gaming speelt ook Mike Vandebriel, als coördinator van PXL Gaming, in: “Bij PXL Esports hebben we een ruimte gecreëerd waarin mensen sociaal kunnen interageren door samen te gamen. We trekken ze weg uit hun isolement van thuis alleen achter de computer te gamen. We zorgen er hier voor dat gamen echt community vormend is.”
