Op 1 december is het Wereldaidsdag, een dag waarop aandacht wordt gevraagd voor mensen met hiv en aids. Wereldwijd is er een daling van het aantal nieuwe besmettingen, maar toch stijgen de cijfers in 28 landen. België is daar één van. “De hiv-epidemie is in ons land nog lang niet onder controle, er is meer nodig om de verspreiding van het virus tegen te gaan.”
Hoewel de wereldwijde cijfers voor nieuwe hiv-besmettingen in 2023 het laagste niveau sinds de jaren 80 vertonen, zien we in België een stijging. “De stijgende trend in hiv-diagnoses toont aan dat het virus zich blijft verspreiden, ondanks de beschikbaarheid van een breed aanbod aan preventiemogelijkheden zoals condoomgebruik, regelmatig testen en preventieve hiv-behandelingen als PrEP”, verklaart Sciensano.
Je denkt misschien dat hiv iets is van ‘vroeger’ of dat het jou nooit zal overkomen. Toch stijgt het aantal nieuwe hiv-diagnoses in België, terwijl het wereldwijd juist daalt. En wat blijkt? Steeds meer jongeren lopen risico. “Het probleem is dat veel jongeren denken: dat overkomt mij niet”, waarschuwt Sensoa, het expertisecentrum voor seksuele gezondheid. “Maar in de heat of the moment vergeet je snel dat condoom. En één keer onbeschermd kan al genoeg zijn.”
In de samenleving heerst soms het idee dat hiv alleen bepaalde groepen betreft, zoals mannen die seks hebben met mannen, of mensen die in risicovolle situaties verkeren. Maar hiv discrimineert niet. “Het is een virus dat iedereen kan treffen, ongeacht seksuele voorkeur, levensstijl of geslacht. Het belangrijkste risico blijft onbeschermde seks, die de kans op besmetting aanzienlijk vergroot.”
Veel jongeren zien aids nog steeds als een ‘ver-van-mijn-bedshow’, maar dat is het niet. – Sensoa, expertisecentrum voor seksuele gezondheid
Wat is het verschil tussen hiv en aids?
Het is belangrijk om te begrijpen wat hiv precies is en wanneer iemand aids ontwikkelt. Hiv, of het humaan immunodeficiëntievirus, valt het immuunsysteem aan, waardoor het lichaam niet meer in staat is om zichzelf te verdedigen tegen bacteriën, virussen, schimmels en kankercellen. Het virus wordt vooral overgedragen via onbeschermde seks, maar ook via besmet bloed, bijvoorbeeld door het delen van injectienaalden of via bloedtransfusies.
Als hiv niet goed behandeld wordt, kan het uiteindelijk leiden tot aids. In dit stadium is het immuunsysteem zo verzwakt dat het lichaam kwetsbaar wordt voor levensbedreigende infecties. Regelmatig testen is belangrijk, omdat het virus vaak lang zonder symptomen aanwezig kan zijn. In België zijn er naar schatting 1.325 mensen die niet weten dat ze hiv hebben. Hoe eerder je het weet, hoe sneller je het kunt behandelen en verspreiding kunt voorkomen.
Condoommoeheid
Uit cijfers van de WHO bleek onlangs ook dat er wereldwijd een zekere condoommoeheid optreedt bij jongeren, uit een bevraging van Sensoa blijkt dat bijna een derde van de Vlaamse tieners zich al eens liet tegenhouden door de prijs van een condoom. Dit is een groeiend probleem, met als gevolg een verhoogd risico op hiv en andere seksueel overdraagbare aandoeningen als chlamydia, genitale wratten en syfilis.
In 2014 gaf nog 70 procent van de jongens aan bij de laatste keer seks een condoom te hebben gebruikt; in 2022 was dat gedaald naar 61 procent. Bij meisjes daalde het percentage van 63 procent naar 57 procent. “Jongeren vinden condooms vaak onpraktisch of minder sexy, vooral in de heat of the moment. Dit gedrag kan serieuze gevolgen hebben voor hun gezondheid”, klinkt het bij Sensoa.
“De prijs en het gemak winnen vaak van bescherming, met een stijging van hiv en andere soa’s tot gevolg.” – Sensoa
Naast condooms is er PrEP. Dat staat voor pre-expositie profylaxe – in gewone taal: een pil die je neemt om te voorkomen dat je hiv krijgt. Het werkt een beetje zoals de anticonceptiepil, maar dan tegen hiv. Als je PrEP correct gebruikt, ben je voor 99% beschermd tegen hiv. “Helaas maken nog te weinig mensen gebruik van PrEP, vaak omdat ze niet weten dat het bestaat, denken dat het alleen voor bepaalde groepen is, of zich schamen om erom te vragen”, verklaart Sensoa. Maar let wel op: PrEP beschermt alleen tegen hiv en niet tegen andere soa’s, dus het blijft verstandig om ook condooms te gebruiken.
Want eerlijk is eerlijk: één moment van onbedachtzaamheid kan grote gevolgen hebben. Bescherm jezelf én elkaar. Want hiv discrimineert niet – maar jij kunt wel slimme keuzes maken.
