Hoever staat een kleuter na de kleuterschool? Welke wiskundige vaardigheden hebben ze al? en hoe zit het met gevoel voor empathie? Dat onderzoekt de ‘International Early Learning and Child Well-being Study’. Voor het eerst richt dat internationale onderzoek zich nu ook op Vlaanderen: zo’n 200 scholen en maar liefst 2500 kinderen nemen deel. Jan Schoenmakers, hoofd van het onderzoekscentrum Onderwijsinnovatie van PXL, zoekt nog enthousiaste begeleiders: “We zoeken nog altijd mensen om de tests af te nemen. Dat kunnen zowel docenten als laatstejaarsstudenten zijn van education, psychologie en psychopedagogische vakken.”
“Het IELS-onderzoek is een internationaal vergelijkend onderzoek, ingevoerd door de OESO. Het onderzoek peilt op vier gebieden naar de vaardigheden van 5-jarigen: wiskundige competenties, vroege taalontwikkeling, zelfregulering en sociaal-emotionele vaardigheden”, zo vertelt Jan Schoenmakers, hoofd van het onderzoekscentrum Onderwijsinnovatie van PXL.
PXL en KU Leuven coördineren en begeleiden het IELS onderzoek in Vlaanderen en brengen dus de vroege leerervaringen van 5-jarigen in kaart.
Voor het eerst gaan die testen nu ook in Vlaanderen gebeuren.” – Jan Schoenmakers, hoofd van het onderzoekscentrum Onderwijsinnovatie van PXL.
Max en Nora
Het onderzoek wil ongelijkheid tussen kleuters in kaart brengen om zo aanvulling te bieden op het traject van kinderen en hun directe omgeving: “We gaan na of er een grote ongelijkheid tussen kleuters bestaat, maar stellen ook de vraag aan ouders en leerkrachten wat zij nodig hebben om kinderen beter te begeleiden en op te voeden”, aldus Katrijn Denies, coördinator IELS-onderzoek Vlaanderen.
Kinderen worden niet onderworpen aan lange vragenlijsten, maar wel aan een digitaal interactief programma. Zo worden de kleuters laagdrempelig en spelenderwijs getest: “Tijdens de tests gaat er telkens een begeleider naar de scholen, die de kinderen ondersteunt tijdens de opdrachten op de tablet. Fictieve karakters ‘Max en Nora’ begeleiden de kinderen spelenderwijs tijdens de opdrachten”, aldus Denies.
“Wiskundige vaardigheden testen we dan bijvoorbeeld door de kinderen de konijntjes van Max te laten tellen.” – Katrijn Denies
Kindsoldaatjes
Met de resultaten van het onderzoek hoopt Denies een stand van zaken op te maken over de vroege leerervaring van kleuters aan het einde van de kleuterschool. De focus ligt daarbij ook op mogelijke valkuilen voor kinderen. “We houden dus rekening met het feit dat sommige zaken niet tot de ontwikkelingsdoelen behoren. We willen eerder een nulmeting uitvoeren en kijken met welke bagage kinderen aan het eerste leerjaar beginnen.”
“We verwachten geen perfecte scores. Het is niet de bedoeling dat we kindsoldaatjes hebben die op 5-jarige leeftijd al 20 kunnen delen door 5.” – Katrijn Denies
Minimumdoelen voor kleuters?
Het principe van minimumdoelen in de kleuterklas: daar heerst al langer discussie over. Katrijn Denies legt uit hoe dat precies zit en wat er vandaag al verwacht wordt van kleuters: “Momenteel wil de minister enkel op het gebied van luisterbegrip en woordenschat een aantal minimumdoelen instellen, die kleuters effectief moeten behalen. Het is een veelvoorkomende misvatting dat men van alles ‘moetjes’ gaat maken.”
Minimumdoelen in de kleuterklas: een goed idee? Dat blijft voor Denies een verhaal met twee kanten: “Als leerkracht van het eerste leerjaar is het aartsmoeilijk om een klas te leren lezen terwijl ze woorden nog niet kennen. Dus voor het comfort van de leerkracht zijn die doelen niet slecht. Anderzijds hebben sommige kleuters al een goed wiskundig begrip maar staan ze achter op woordenschatniveau. Het is een groot risico om dan te zeggen dat dat kind niet klaar is voor het eerste leerjaar.”
Ook onderzoekshoofd Schoenmakers heeft geen eenduidig antwoord op de invoer van minimumdoelen: “De PISA-resultaten toonden al aan dat er inderdaad problemen zijn in sommige Vlaamse scholen. De lat daarom hoger leggen, vind ik heel vreemd. Laten we er eerst eens voor zorgen dat we leerkrachten zo goed mogelijk ondersteunen, zodat ook meer leerlingen ondersteund over de zogenoemde lat raken. Pas dan kan je kijken of en hoe we de lat verhogen.”
Resultaten
De IELS-testen gaan door in januari en februari van 2025 en de eerste resultaten worden in 2026 verwacht. Katrijn Denies hoopt met het onderzoek vooral het belang van de kleuterschool te onderstrepen en zwakke punten aan te pakken: “Als er uit het onderzoek pijnpunten naar voren komen, hoop ik echt dat de minister ons daarin hoort. Ik hoop dat de minister die pijnpunten dan ook mee helpt aanpakken.”
