Zorgboerderijen zijn weer in opmars in Vlaanderen. Ze zijn een veilige haven waar mensen tot rust kunnen komen en afleiding kunnen zoeken tussen de dieren en de natuur. “Ik kan volledig tot rust komen als ik bij de dieren ben en buiten tijd kan doorbrengen.”
Marie Vanaudenhove richtte twee jaar geleden De Catalpa in Schaffen op. De Catalpa is een plaats waar jongeren tussen de twaalf en zestien jaar terechtkomen om rust te vinden. “Als er iemand hier start, stel ik eerst de vraag: ‘Wat heeft die persoon nodig?’ Ik heb pas een nieuwe jongen hier. Hij was geschorst op school en kwam hier toe met veel frustratie. Hij zei meteen dat hij hier niet wilde zijn. In zo’n situaties probeer ik de planning af te stemmen op die persoon”, legt Vanaudenhove uit. “Ik wist dat hij op school een fysieke richting volgde. Ik heb dan met hem zware planten verplaatst en zijn stemming veranderde.”
Vanaudenhove vindt het belangrijk dat jongeren leren om een stapje terug te nemen. “De laatste jaren staan de jongeren zoveel onder druk. Ik vraag mij af van waar dat het allemaal komt.” Ze wil benadrukken dat er bij De Catalpa niks van hen wordt verwacht en dat er ruimte is om volledig tot rust te komen.
Leren loslaten
Eef Stans is zeventien jaar en gaat al een aantal jaar naar zorgboerderij Op ‘t Heeseinde in Tessenderlo-Ham. “Het ging niet zo goed op school en dan ben ik uiteindelijk uitgekomen bij zorgboerderijen. Ik ga nu drie voormiddagen in de week naar daar om tot rust te komen.” Ze merkt zelf de positieve invloed van tijd door te brengen op de boerderij. “Ik kan volledig tot rust komen als ik bij de dieren ben en buiten tijd kan doorbrengen. Als ik toekom, begin ik direct bij de paarden. Maar onze planning verschilt van dag tot dag. We mesten de stallen uit van de dieren en we geven ze eten, of we gaan wandelen met de alpaca’s en verzorgen ze. Maar we koken ook vaak samen.”
Stans brengt haar voormiddagen door met nog zeven andere jongeren. “Ik heb wel een goede band met de groep. Als ik ergens mee zit, kan ik er makkelijk over praten met de groep en met de vrouw van de boerderij. Ik vind het ook niet erg als er iemand nieuw aansluit bij de groep. Een paar jaar terug zou ik daar moeite mee hebben gehad, maar nu heb ik dat niet meer.”
Kleine overwinningen
Als jongeren starten bij De Catalpa, hebben ze vaak een zware rugzak bij. “Ik begin met hen aan de planning van de dag en ze moeten niet praten van mij als ze dat niet willen. Maar het is wel vaak dat ze na drie of vier keer hier te komen toch beginnen te praten over wat er in hun hoofd omgaat. Ze bloeien open en dat vind ik zo fijn.”, vertelt Vanaudenhove. “Ik heb een meisje dat hier al twee jaar komt. Ze heeft autisme en mensen met autisme hebben vaak moeite met texturen en het gevoel van bepaalde materialen. In het begin wou ze de schapen geen eten geven en wou ze ook niet helpen met planten te verpotten. Nu doet ze dat met veel plezier en dat doet zo’n deugd. Dat is voor haar echt een overwinning.”
Stans vertelt dat ze zelfzekerder is geworden en dat ze dingen sneller kan loslaten. “Vroeger dacht ik altijd dat alles perfect moest zijn. Ik heb geleerd dat dat niet moet. Probeer maar eens een paardenstal perfect uit te mesten.” De kleine overwinningen dragen bij aan een groter plaatje.
De schoonheid van eenvoud
“Ik wil de jongen leren dat mislukken niet erg is”, legt Vanaudenhove uit. “Als we aan iets beginnen en het geraakt niet af, is dat geen ramp. Als we iets maken en het lukt niet, is dat niet erg. Ik merk dat ze vaak bevestiging missen. Op school of thuis krijgen ze vooral negatieve dingen te horen en dat wil ik hier niet. Dit is een plaats waar ze veilig zijn en waar ze loskoppelen.”
Zorgboerderijen zijn vandaag de dag meer dan alleen een plek met dieren en groen. Het zijn veilige havens waar jongeren kunnen ademen en leren vertrouwen op hun eigen tempo. Kleine stappen zetten grote veranderingen in gang. Tussen de dieren en de natuur vinden ze stilte en veerkracht. Dat is de kracht van de veilige havens: ruimte bieden om te falen, te proberen en de juiste richting te vinden.
